Burgerschapscompetenties
Op basis van het brondocument Leren, Loopbaan en Burgerschap uit 2006 hebben de MBO-opleidingen de burgerschapscompetenties ingevuld. Door de grote autonomie van scholen is dat op zeer uiteenlopende wijze gebeurd. In een groot aantal gevallen is men daarbij voorbijgegaan aan de essentie van competenties: vaardigheden, houding én kennis. Volgens de NVLM wordt de vraag wat een student in het middelbaar beroepsonderwijs in het kader van ‘burgerschap’ moet weten onvoldoende uitgewerkt in het huidige document Leren, Loopbaan en Burgerschap LLB (uit april 2007). De nadruk zou volgens de NVLM meer moeten liggen op het verwerven van inzicht in maatschappelijke ontwikkelingen en het gebruiken van opgedane kennis om maatschappelijke verschijnselen te begrijpen.
Kennisbasis
Na overleg met toenmalig staatssecretaris Van Bijsterveldt van Onderwijs en vertegenwoordigers van COLO en de MBO Raad is in 2008 afgesproken dat de NVLM een notitie zou schrijven over de ‘kennisbasis’ die volgens de NVLM onlosmakelijk deel moet uitmaken van de burgerschapscompetenties. U kunt deze notitie onderaan deze pagina downloaden. In juni 2009 kwam de MBO Raad met een advies aan de staatssecretaris en een voorstel voor een nieuw brondocument. In dit voorstel herkende de NVLM niets van de kennisbasis, het gaf geen enkele garantie voor goed burgerschapsonderwijs in het MBO. Na een brief van de NVLM besloot de staatssecretaris tot nader overleg met de MBO Raad en de NVLM.
Nieuwe notitie oktober 2009
In oktober 2009 heeft de NVLM een nieuwe notitie geschreven die de basis zou kunnen vormen voor het nader overleg tussen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de MBO Raad en de NVLM over de toekomst van de burgerschapscompetenties in het MBO. Met deze notitie herziening Brondocument wilde de Nederlandse Vereniging van Leraren Maatschappijleer een poging doen de verschillende visies op Leren, Loopbaan en Burgerschap dichterbij elkaar te brengen.
Laatste versie Brondocument
In mei 2010 kwam de MBO Raad opnieuw met een (concept) Brondocument (zie de website van de MBO Raad). Ook deze versie bevatte volgens de NVLM te weinig garanties voor goed burgerschapsonderwijs in het MBO. Dit hebben wij aan de staatssecretaris laten weten.
Nieuwe kwalificatie-eisen (2011)
Voor studenten die nu starten met een MBO-opleiding gaan de nieuwe kwalificatie-eisen loopbaan en burgerschap gelden. Deze eisen zijn ons inziens niet concreet genoeg, en geven MBO-opleidingen te veel ruimte om het burgerschapsonderwijs te laten verslonzen. Zeer waarschijnlijk komt daar aan het eind van dit schooljaar ook nog een andere slaag-/zakregeling bij. In die slaag-/zakregeling heeft een student geen resultaatsverplichting meer, er geldt alleen nog een inspanningsverplichting. De website van de MBO-Raad omschrijft dit als volgt: “Instellingen moeten aantonen dat zij met hun studenten met Loopbaan & Burgerschap bezig zijn en dat de beschreven domeinen aan bod komen. Expliciete voortgang hoeft niet meer te worden aangetoond, maar nog wel inspanning van studenten.”
Als ondanks genoeg inspanning van een student een prestatie beoordeeld moet worden met een zware onvoldoende voldoet dat in het mbo kennelijk toch als een voldoende resultaat. De NVLM vindt dit onbegrijpelijk en blijft haar standpunt over burgerschap – waarbij kennis, bevoegde docenten en duidelijke exameneisen centraal staan – onder de aandacht van MBO Raad, Kamerfracties en minister brengen.
Contactpersonen voor het MBO in het NVLM-bestuur zijn Ruth Esselink en Coen Gelinck.
