HAVO / VWO

Maatschappijleer maakt deel uit van het gemeenschappelijk deel in havo en vwo. Maatschappijwetenschappen is keuzeprofielvak in de profieldelen Cultuur & Maatschappij en Economie & Maatschappij en vak in het vrije deel.

Maatschappijwetenschappen invoeren?
In augustus 2017 zullen alle leerlingen met maatschappijwetenschappen in hun pakket in 4 havo en 4 vwo kennismaken met het nieuwe programma. Op maatschappijwetenschappen.slo.nl vindt u meer informatie over dit nieuwe programma. Voor scholen waar maatschappijwetenschappen nog niet op het rooster staat, is 2017 een natuurlijk moment om met het vak te starten. Waarom moet uw school maatschappijwetenschappen aanbieden in de maatschappijprofielen en de vrije ruimte? Han Noordink en Coen Gelinck (SLO) hebben in het mei-nummer van M&P (2016) voor u de argumenten op een rij gezet.

Klaar voor de start?
Bent u al helemaal klaar voor de invoering van het nieuwe programma maatschappijwetenschappen? Vul deze checklist in en u weet het zeker.

Maatschappijleer 
Voor maatschappijleer kunt u de eindtermen vinden op www.examenblad.nl of door hier te klikken. Bij de Herziening van de Tweede Fase in augustus 2007 is maatschappijleer een verplicht vak voor álle leerlingen in het gemeenschappelijk deel gebleven. De naam van maatschappijleer 2 is veranderd in ‘Maatschappijwetenschappen’.

Maatschappijwetenschappen – huidig programma
Voor Maatschappijwetenschappen vindt u de eindtermen vwo en havo ook op www.examenblad.nl. Er is ook een examenbundel voor havo en voor vwo beschikbaar. Deze kunt u via www.bol.com bestellen. Zie www.examenbundel.nl voor meer informatie.

Maatschappijwetenschappen – nieuw programma
Inmiddels is het besluit genomen om in augustus 2017 het nieuwe examenprogramma maatschappijwetenschappen in te voeren (te starten met het vierde leerjaar havo en vwo).

Concept-contextbenadering
Karakteristiek voor het nieuwe examenprogramma is de concept-contextbenadering. Daarmee verdwijnt de thematische aanpak van het huidige programma. Het programma bevat compleet vernieuwde domeinen. De vier hoofdconcepten zijn:

  • Vorming
  • Verhouding
  • Binding
  • Verandering

De vier hoofdconcepten met 23 kernconcepten zijn voor havo en vwo gelijk.

Contexten zijn een selectie uit de maatschappelijke problematieken en processen die in het vak aan de orde komen. De contexten voor het CSE (centraal schriftelijk examen) zijn verschillend voor havo en vwo.

havo vwo
  • Hoofdconcept Vorming
    Context: Samenlevingsvormen
  • Hoofdconcept Verhouding
    Context: Maatschappelijke verschillen
  • Hoofdconcept Binding
    Context: Veiligheid
  • Hoofdconcept Verandering
  • Hoofdconcept Vorming
  • Hoofdconcept Verhouding
    Context: Machtsverhoudingen in de wereld
  • Hoofdconcept Binding
    Context: Natievorming en rol van de staat
  • Hoofdconcept Verandering
    Context: De wording van de moderne westerse samenleving

De contexten bij het hoofdconcept Verandering (havo) en het hoofdconcept Vorming (vwo) maken geen deel uit van het centraal examen. Deze contexten kan de school zelf kiezen, en maken onderdeel uit van het schoolexamen. Daarnaast moeten leerlingen sociale en politieke actualiteiten leren analyseren met behulp van de hoofd- en kernconcepten. Ook het toepassen van hoofd- en kernconcepten binnen deze actuele contexten maakt deel uit het van schoolexamen.

Op de site maatschappijwetenschappen.slo.nl vindt u alle informatie over de pilot: examenprogramma’s, voorbeeldlesmateriaal, voorbeeldexamens, informatie over nascholing, workshops over het nieuwe programma, etc.

Lesmethoden
Twee uitgeverijen komen met een methode voor maatschappijwetenschappen nieuwe stijl:

Posters examenvak
De NVLM heeft nieuwe posters gemaakt om maatschappijwetenschappen onder de aandacht te brengen bij leerlingen. Deze zijn gratis voor NVLM-leden. Posters kunnen worden aangevraagd door een mail te sturen naar ingridfaas@nvlm.nl.

Nascholing maatschappijwetenschappen
Met het oog op de invoering van het nieuwe examenprogramma maatschappijwetenschappen hebben vakdidactici een regionaal netwerk van docenten opgestart. Meer informatie vindt u op maatschappijwetenschappen.slo.nl/planning/netwerken/.