De Grondwet en Maatschappijleer

(Maurice Adams en Karsten Meijer)

Het zal ook de gemiddelde nieuwsconsument wel opgevallen zijn dat er in de aanloop naar de recente troonswisseling een stevig debat is gevoerd over de betekenis van het al dan niet afleggen van de zogenoemde inhuldigingseed door leden van onze Staten-Generaal. De discussie ging onder meer over de vraag of het zweren of beloven van trouw aan de nieuwe Koning geen inbreuk maakt op de constitutionele verplichting om op een ongebonden wijze de parlementaire taak uit te voeren. Wie het antwoord op – onder meer –  die vraag wil kennen kan sinds kort terecht op de website: www.nederlandrechtsstaat.nl

De democratische rechtsstaat is aan het begin van de 21ste eeuw het richtinggevende politieke en constitutionele concept voor de Nederlandse staatsinrichting en samenleving. Het is daarom niet verbazingwekkend dat het een belangrijke rol speelt bij het vak maatschappijleer: een ruim aantal onderwerpen dat daarbij aan bod komt is staatsrechtelijk van aard, of ingebed in de context daarvan. Voor wat betreft het examenprogramma VWO 2013 geldt dit zelfs voor vrijwel alle domeinen: Rechtsstaat, Parlementaire democratie, Verzorgingsstaat en Pluriforme samenleving, het zijn allemaal onderwerpen die op zijn minst niet goed begrijpelijk zijn zonder enige kennis van de constitutionele dimensie daarvan. Verder toetste het examen van datzelfde jaar aan onder meer de betekenis van de constitutionele monarchie en aan de constitutionele aspecten van de eurocrisis. Maatschappijleer en staatsrecht zijn diepgaand met elkaar verbonden.

Vanuit het perspectief van de docent en de staatsrechtgeleerde mag deze verbinding vanzelfsprekend zijn, zij is dit niet meteen voor scholieren, die het staatsrecht en de Grondwet wellicht eerder ervaren als saai, droog en afstandelijk. Hoe kan kennis hiervan toch dichter bij hun belevingswereld worden gebracht? De website Nederlandrechtsstaat wil bij deze uitdaging van nut zijn. Zij voorziet de Nederlandse Grondwet van een jeugdige jas, in de vorm van een digitale omgeving die past bij de wijze waarop (vooral, maar niet uitsluitend) jonge mensen informatie vergaren op internet. De Nederlandse Grondwet wordt op de website gepresenteerd op een interactieve wijze en als een ‘spin in het web’ van de Nederlandse democratische rechtsstaat.

Wil je dus weten hoe het nu eigenlijk echt zit met de hierboven vermelde inhuldigingseed – is het afleggen ervan inderdaad in strijd met de Grondwet, wat leert de Grondwet eigenlijk over de Monarchie? enz. -, dan zou je er voor kunnen kiezen te beginnen met een aansprekende youtube video ter zake (er staan er heel wat op de website!), waarna je vervolgens zou kunnen doorschakelen naar een korte uitleg voor niet-juristen, de historische context van de bepaling of naar prikkelende opinieartikelen. In concreto ga je in dit geval dan via de hoofdpagina van de website naar het onderdeel ‘Regering, Koning’ (een van de knoppen onderaan de pagina), en scrolt vervolgens naar de subtitel ‘Inhuldiging’.  Dan wordt je weer doorverwezen naar Artikel 32 dat op de inhuldiging betrekking heeft, en waar je behalve de tekst van de betreffende bepaling en een wetenschappelijk commentaar daarop, tevens een heel aantal knoppen op de rechterzijde van het scherm aantreft: zo zou je dan een aantal video’s  kunnen bekijken, en onder de knop Achtergronden een aantal opinieartikelen of blogs lezen. Mocht je echter al een beetje ingevoerd zijn in de Grondwet, dan kun je bijvoorbeeld ook onmiddellijk bij het vermelde Artikel 32 beginnen. Vele wegen leiden, in dit geval, naar Amsterdam!

Nederlandrechtsstaat biedt naast het deel dat voor een divers publiek uitleg geeft over de werking van de Grondwet ook een deel dat een overzicht presenteert van andere Grondwettelijke activiteiten, in Nederland en daarbuiten: zie ‘Actueel’(knop rechtsboven op de website). Denk bijvoorbeeld aan een agenda, waar te vinden is welke lezingen, debatten, en seminars het bezoeken waard zijn. Ook zijn hier opnames van staatsrechtelijk relevante lezingen te zien en een overzicht van de belangrijkste literatuur over staatsrechtelijke en maatschappelijke thema’s. Deze laatste categorie is speciaal gemaakt voor studenten en scholieren die een werkstuk schrijven. Daarnaast heeft Nederlandrechtsstaat een derde deel: een forum waar actuele en minder actuele Grondwettelijke zaken bediscussieert worden door rechtsgeleerden, andere juristen en studenten. Voor de scholier een goede manier om in aanraking te komen met de Grondwet en staatsrechtelijke dilemma’s.

Hiermee is de website in staat om mensen van verschillende leeftijden, zoekgedrag en achtergronden te interesseren, passende informatie te verstrekken en zo de afstand tot het staatsrecht en de democratische rechtsstaat te verkleinen. Aarzel niet een van ons te contacteren voor verdere vragen!

Prof. mr. dr. Maurice Adams is hoogleraar Democratie en Rechtsstaat aan de rechtenfaculteit van Tilburg University: m.adams@tilburguniversity.edu

Mr. drs. Karsten Meijer is wetenschappelijk medewerker aan de rechtenfaculteit van Tilburg University: k.t.meijer@tilburguniversity.edu